2.Chemical and toxic complication
2.1 granulomas ( สมัยก่อนใช้สารทึบรังสีจำพวกน้ำมัน )
2.2 allergic reaction
2.3 endocrine effect ( สารทึบรังสีมีสารพวก ไอโอดีน ทำให้เกิดความผิดปกติในหน้าทีของต่อม thyroid ได้ )
3. Radiation hazard
4. Intravasation เกิดได้ 4 แบบ คือ
4.1 uterovenous intravasation
4.2 lymphatic intravasation
4.3 interstitial intravasation
4.4 embolism โดยเฉพาะสารทึบรังสีจำพวกน้ำมัน intravasation มักเกิดในระยะที่ไม่มี endometrium เช่น ระหว่าง mensteuation หรือ หลัง D & C5. Inflammatory reaction
6. Death อาการปวดท้องน้อยเป้นอาการแทรกซ้อนที่พบมากที่สุด อาการปวดขึ้นกับความเร็วและแรงของการฉีดสารทึบรังสี ประเภทของสารทึบรังสี และท่อรังไข่ที่มีการอุดตันหรือไม่

อาการปวดเกิดจาก
1. irritation ของสารทึบรังสี
2. rythmic contraction ของ uterus

ข้อห้าม

Pelvic infection ถ้ามี purulent cervical discharge เป็นข้อห้ามในการทำ Hysterosalpingography
Active uterine bleeding ทำให้เกิด intravasation และทำให้ interprete ผลไม่ได้
Pregnancy

วิธีทำ

เวลาที่ดีที่สุดคืออาทิตย์แรกหลัง Menstruation ปากมดลุกจะต้องถูกอุดด้วยเครื่องมือ เช่น cervical cannula หรือ Foley’ s catheter ขนาดเล็กเพื่อไม่ให้มีการไหลทันของสารทึบรังสี

อัตราในการฉีดสารทึบรังสีต้องคงที่ เพราะถ้ามากเกินไปจะเกิดการบีบตัว ( spasm ) และ intravasation ถ้ามี spasm เกิดขึ้นต้องแยกจาก organic occlusion โดยรอ ประมาณ 10 – 20 นาที จนผู้ป่วยหายปวดแล้วจึงเริ่มฉีดสารทึบรังสีใหม่

การเตรียมผู้ป่วย

-ควรอดอาหาร 3 ชั่วโมงก่อนทำ
-ควรทำ low enema
-ในคนปกติ cervical canal จะยาว 2-4 ซม. กว้าง 0.2-2 ซม.

Isthmus อยู่ระหว่าง corpus กับ cervix ใน fertile postpartum ยาว 0.2 – 3.5 ซ.ม กว้าง 0.1 – 1.2 ซ.ม

Isthmus เป็นส่วนหนึ่งของ corpus ซึ่งมี sphincter mechanism ซึ่ง sensitive ต่อ ovarian steroids , isthmus จะ relax ใน follicular phase และจะ constrict ใน luteal phase ความกว้างของ internal os จึงน่าจะเกิดจากความผิดปกติ ของ hormone มากกว่า anatonic defact.

เป็นรูปสามเหลี่ยม fundus เป็นฐานและ isthmus เป็นยอด

ใน fertile women – bicornual diameter = 1.8 – 5 ซ.ม และเว้าลึกไม่เกิน 1 ซ.ม

การที่มดลูกเอียงไปข้างใดข้างหนึ่งถือเป็น normal variation ผนังมดลูกส่วนที่หนาที่สุด คือ fundus และผนังทางด้านหลัง

Uterine tube

แบ่งเป็น 3 ส่วนคือ

1.intramural segment
2.isthmus ยาวประมาณ 5 ซ.ม มักเป็นเส้นตรง ถ้าเห็น ampulla ในภาพรังสีโดยไม่เห็น isthmus ก็ยังแสดงว่าท่อรังไข่ไม่อุดตัน
3.ampulla เป็นส่วนที่กว้างที่สุด และยาวที่สุด ที่ปลายมีลักษณะเป็นปากแตร จะเห็นเป็น longitudinal linear shadows
ส่วนใหญ่ ampulla จะอยู่ต่ำกว่าระดับของ fundus แต่ใน acute anteflexion หรือ retroflexion ของ corpus จะทำให้ tubes อยู่เหนือ fundus ได้